Yunan Kralı Eleftherios Kyriakou Venizelos’a gönderilen bir memorandumda (muhtıra) Denizli’nin yaklaşık bir asır önceki hali anlatıyor. Anlatıya göre, Denizli’nin Ege Denizi’ndeki Adalar için tahıl ambarı olduğu, bol miktarda kuru üzüm, pamuk, tahıl, afyon, susam ve meyve üretildiği belirtiliyor.
Denizli’nin sahip olduğu antik miraslar, dünya arşivlerinde kendine yer bulurken, Milli Mücadele döneminde Yunan Kralı Eleftherios Kyriakou Venizelos’a gönderilen memorandum, kentin adeta özetini oluşturuyor.
Din adamları tarafından gönderilen memorandumda Sarayköy, Buldan, Tavas, Karacasu ve Çal’dan oluşan kentin görkemli kalıntılarla dolu bir arazinin tam ortasında mükemmel bir konuma sahip olduğu belirtiliyor.
Hierapolis, Laodikya ve Colossea antik kentine vurgu yapılırken, 20. yüzyılın ilk çeyreğinde kent demografisine yönelik ifadeler de yer alıyor. Buna göre, o dönemde kentte 10 bin dolayında Rum’un yaşadığı, 5 kilisenin yer aldığı, 10 rahip ile 20 öğretmen ile öğretmen adayları ile toplam 10 bin öğrencinin eğitildiği 10 okulun bulunduğu kaydediliyor.
Osmanlı döneminde Aydın’a bağlı olan Denizli’nin özellikle Adalar için tahıl ambarı olduğu vurgulanırken, bol miktarda kuru üzüm, pamuk, tahıl, afyon, susam ve meyve üretildiği de ifade ediliyor.
Denizli’de ticaretin tamamen Rumlar tarafından yürütüldüğü, Türk nüfusun tarımla uğraştığı, sanayinin ise az geliştiği öne sürülen memorandumun son kısmında ise, ipek ve alkollü içki fabrikaları, dokuma tezgahları ve özellikle de kumaş ile halı fabrikalarının önemli olduğu bilgisi yer alıyor.
