Yıllardır ev içinde sessiz sedasız yürütülen, ekonominin gizli çarkını döndüren devasa emek en nihayetinde Meclis gündemine taşındı. Bu teklif; "Evimizin direktörleri" olan kadınların karşılıksız çabasını fuzuli bir yük olmaktan çıkarıp, devlet güvencesinde birer sosyal hakka dönüştürüyor.
Ev kadınlarına emeklilik yolunu açan düzenlemeyle ilgili kanun teklifi Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne (TBMM) sunuldu. Tasarıya göre, sosyal güvenlik hakkı elde edecek ev kadınlarının primleri devlet tarafından ödenecek.
Ev işlerinden çocukların bakımına kadar sayısız görevleri yerine getiren ve herhangi bir sosyal güvencesi olmayan ev kadınları için kapsamlı bir kanun teklifi hazırlanarak Meclise sunuldu.
Ev hanımları için hazırlanan kanun tasarısını ayrıntılı bir şekilde ele alan sosyal güvenlik uzmanı İsa Karakaş, Türkiye Gazetesi’ndeki yazısında detaylı bilgiler paylaştı. Geneş kapsamlı 40 maddelik kanun teklifinde, kadınların evdeki bakım ve temizlik emeği sigortalılık süresine sayılacak. İsteyen ek prim ödeyip maaşını yükseltebilecek ve geriye dönük borçlanabilecek.
Son derece kapsamlı olan kanun teklifindeki bazı düzenlemeler özetle şöyle:
Emeğin Tanınması: Evdeki karşılıksız bakım ve temizlik emeği artık sigortalılık süresi sayılacak, emekliliğe yansıyacaktır.
Destek Hizmetleri: Evde hasta/yaşlı bakanlara psikolojik destek, bakım eğitimi ve hukuki danışmanlık ücretsiz verilecektir.
Geçici Bakım Hizmeti: Bakım veren kişinin nefes alması için kamu tarafından “mola bakımı” sağlanacak; maaş/yardım kesilmeyecektir.
Dinlenme Hakkı: Sürekli bakım veren kişiye yılda en az 30 gün ücretiz geçici bakım/izin hakkı tanınacaktır.
Malullük Aylığı: Sakatlanan/iş göremez olan ev emekçisine %70 oranıyla aylık bağlanır; başkasının bakımına muhtaçsa bu oran %80’e çıkar.
Yaşlılık Aylığı: Kadınlarda 55, erkeklerde 60 yaşından sonra çalışılan her yıl için emeklilik bağlama oranı %90’a kadar yükseltilir.
Primlerin Hazinece Ödenmesi: Ev kadınlarının emeklilik ve sağlık primlerini devlet (Hazine) ödeyecektir. İsteyen ek prim ödeyip maaşını yükseltebilir.
Borçlanma Hakkı: Geçmişte evde boş geçen, sigortasız yürütülen yıllar borçlanılarak emeklilikten saydırılabilecektir.
Sağlık Hakkı: Ev emekçileri ve aileleri genel sağlık sigortasından beş kuruş ödemeden primsiz faydalanacaktır.
İş Kanunu Kapsamı: Evlere temizliğe veya bakıma giden kadınlar artık üvey evlat değil; tam İş Kanunu güvencesindedir. Kıdem tazminatı ve izin hakları vardır.
İş Sağlığı ve Güvenliği: Ev sahibi, yüksekten düşme (pencere silme) veya kimyasal riskine karşı koruyucu ekipman sağlamak zorundadır.
Sosyal Hizmetler Kanunu Değişikliği: Evde bakım yardımı alırken sadece hane gelirine bakılmadan, bakım yükünün ağırlığına bakılacak ve bakan kişinin sigorta primini Hazine ödeyecektir.
Sosyal güvenlikteki istisna kaldırılarak ev emekçileri Bağ-Kur (4/b) statüsünde devlet ödemeli sigortaya kavuşturulacak, geçmiş yıllar için borçlanma hakkını elde edecek.
