Denizli’nin Sakin Şehir unvanlı ilçesi Çameli, gastronomi kültürünü yaşatmak ve gelecek kuşaklara aktarmak amacıyla düzenlenen Gastronomi Şöleni’ne ev sahipliği yaptı. Elmalı Mahallesi’nde gerçekleştirilen etkinlikte mahalleli kadınların odun ateşinde, kuzine sobalarında hazırladığı 30’dan fazla yöresel yemek tanıtıldı. Yıllardır evlerde pişen, ancak unutulmaya yüz tutan lezzetler bir kez daha sofralarda buluşurken, turizm öğrencileri ve aşçılar da tarifleri kayıt altına aldı.
Çameli’nin köklü mutfak kültürünü gün yüzüne çıkarmak ve yöresel yemekleri turizmle buluşturmak amacıyla düzenlenen Sakin Şehir Çameli Gastronomi Şöleni, Elmalı Mahallesi’nde gerçekleştirildi. Çameli Belediye Başkanı Cengiz Arslan, eşi İlkin Arslan, Pamukkale Üniversitesi Turizm Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Serkan Bertan, Fethiye Profesyonel Aşçılar Derneği Başkanı Onur Arslan, Elmalı Mahalle Muhtarı Fatih Maden, mahalle sakinleri, Fethiye’den gelen turizm okulu öğrencileri ve gastronomi tutkunlarının katıldığı etkinlikte, geçmişten bugüne taşınan yöresel lezzetler tanıtıldı.
YEMEKLER SOBADA, ODUN ATEŞİNDE HAZIRLANDI
Şölenin en dikkat çekici yönlerinden biri, yemeklerin hazırlanışında geleneksel yöntemlerin korunması oldu. Elmalı’da yaşayan 60 yaş üzerindeki kadınlar, yemekleri kuzine sobalarında, odun ateşinde hazırladı. Her yemeğin adı, özellikleri ve hazırlanış biçimiyle sergilendiği etkinlikte, kadınların mutfak deneyimleri de genç kuşaklarla buluştu.
Turizm öğrencileri ve aşçılar, yemekleri hazırlayan kadınlarla bir araya gelerek tarifleri, kullanılan malzemeleri ve pişirme yöntemlerini tek tek not etti. Böylece şölen, yalnızca yöresel lezzetlerin tadıldığı bir organizasyon olmanın ötesinde, kaybolmaya yüz tutan mutfak mirasının kayıt altına alındığı bir buluşmaya dönüştü.
30’DAN FAZLA YÖRESEL LEZZET SOFRAYA TAŞINDI
Gastronomi şöleninde Çameli mutfağının ot, sebze, hamur işi, et ve süt ürünlerine dayanan zengin çeşitliliği gözler önüne serildi. Hazırlanan yemekler arasında gök domates yoğurtlaması, meneviş yoğurtlaması, kurutulmuş taze fasulye ekşilemesi, et kapama, kabaklı ve çökelekli legen böreği, av hayvanından hazırlanan Arap aşı, kara lahana çorbası ve kurutulmuş domatesli bulgurla yapılan musakka yer aldı.
Yufka, bazlama, yufka ekmek makarnası, cevizli sütlü kuru yufka tatlısı, turp havuç otu yoğurtlaması, pekmezli aside tatlısı, tarhana, sütlü ot yemeği, çingen bulguru, kayazak salatası, çörek ve bulgurlu şeker pancarı da sofralarda sunuldu.
Çameli mutfağının önemli lezzetlerinden çıntar kavurması, nohutlu et yemeği, sütlü kabak yemeği, kaburgadan hazırlanan kemikli keçi eti kavurması, hoşmarem, kuyruk yağıyla servis edilen mısır ekmeği, un çorbası, alaçorba ve yumurta yemeği de katılımcıların beğenisine sunuldu. Elmalı’ya özgü kuru üzümlü hoşaf kompostosu ise şölenin ikramları arasında yer aldı.
Katılımcılar, geçmişten gelen bu yemekleri tatma fırsatı bulurken, her bir lezzetin ardındaki yöresel alışkanlıkları ve mutfak hikâyelerini de dinledi.
AŞÇILAR VE AKADEMİSYENLERDEN YÖRESEL MUTFAK VURGUSU
Fethiye Profesyonel Aşçılar Derneği Başkanı Onur Arslan, Çameli ve Elmalı’nın yöresel lezzetlerini restoran ve otel işletmeleri ne taşımak istediklerini belirtti. Bölgeye gelen yerli ve yabancı turistlerin yöresel yemeklere ilgi gösterdiğini ifade eden Arslan, etkinlikte yemeklerin tariflerini ve hazırlanış biçimlerini kayıt altına aldıklarını söyledi. Daha önce Fethiye’den Çameli’ye uzanan bölgenin yemek kültürü üzerine araştırmalar yaptığını ve bu alanda kitap hazırladığını da aktaran Arslan, yemeklerin yalnızca malzemelerinden ibaret olmadığını, üretildikleri dönemin yaşam biçimini ve hikâyelerini de taşıdığını vurguladı.
Pamukkale Üniversitesi Turizm Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Serkan Bertan ise, Denizli genelinde daha önce 162 yöresel lezzetin tespit edildiği gastronomi haritası çalışması yaptıklarını hatırlattı. Elmalı’daki etkinlikte yaklaşık 32 yemeğin malzemeleri, tarifleri ve hikâyeleriyle kayıt altına alındığını belirten Bertan, genç kuşakların geleneksel yemekleri bilmediğini ve hazırlamadığını, gastronomi etkinliklerinin unutulmaya yüz tutan kültürel değerlerin korunmasına ve Çameli turizminin gelişmesine katkı sağlayacağını ifade etti.
ARSLAN: LEZZETLERİ DÜNYAYA GÖSTERMELİYİZ
Çameli Belediye Başkanı Cengiz Arslan da, gastronominin Sakin Şehir felsefesinin önemli parçalarından biri olduğunu, geleneksel yemeklerin korunması ve gelecek kuşaklara aktarılması gerektiğini dile getirdi. Elmalı Mahallesi sakinlerinin önerisiyle hayata geçirilen etkinliğin Çameli’nin gastronomi turizmine de katkı sunacağını söyleyen Arslan, sözlerine şöyle devam etti:
“Biz aynı zamanda Sakin Şehir unvanına sahip bir ilçeyiz. Sakin Şehir felsefesinin 73 kriterinden biri de fast food kültüründen uzak durulması, yöresel yemeklerin korunması ve özendirilmesidir. Bugün gerçekleştirdiğimiz etkinlik de bu anlayışın bir ürünü. Muhtarlarımız böyle bir fikirle geldi. Unutulmaya yüz tutmuş yemeklerimizi yeniden gündeme getirmek istedik. Elmalı, Taşçılar ve Kirazlı mahallelerimiz gastronomi kültürü açısından öne çıkan bölgelerimiz. Bu mahallelerimizin hem turizm geçmişi hem de altyapısı var. Çameli’deki 16 restoranımızın önemli bir bölümü de bu bölgede, Dalaman Çayı üzerinde bulunuyor. Yerel ürünlerimizle hazırlanan çok güzel lezzetlerimiz var.
Bugün burada 30’un üzerinde yöresel lezzetimiz bulunuyor. Aslında bu yemekler yalnızca Çameli’ye değil, bütün dünyaya tanıtmamız gereken kültürel mirasımız. Yöresel mutfağımızı sadece et ve kebap üzerinden değerlendirmemek gerekiyor. Yeşillik kültürümüz, doğadan topladığımız ürünlerimiz ve geleneksel yemeklerimiz çok zengin. Bu lezzetleri restoranlarımızda da yaşatmaya çalışıyoruz.
Yöresel ürünlerimizin coğrafi işaret alması konusunda da çalışmalarımız var. En önemli konulardan biri ise bu kültürün genç kuşaklara aktarılması. Maalesef gençlerimiz eski yemeklerimizi ve geleneksel mutfak kültürümüzü giderek daha az tanıyor. Yemekler unutuldukça onların hazırlanış biçimleri ve hikâyeleri de kayboluyor. Bugün bu lezzetleri tanıtarak ve tariflerini kayıt altına alarak bu kaybın önüne geçmek istiyoruz. Bunları daha geniş kitlelere duyurabilirsek hem yöremize hem de ülkemize katkı sağlamış olacağız.”
“YEMEKLERİN HER BİRİNİN AYRI HİKÂYESİ VAR”
Çocukluk yıllarından bu yana tanıdığı yemeklerin bugün yeniden aynı sofrada buluşmasının kendisi için ayrı bir anlam taşıdığını belirten Arslan, “Burada gördüğümüz yemeklerin hepsi çocukluğumuzda yediğimiz yemekler. Her birinin ayrı bir hikâyesi, ayrı bir güzelliği var. Bir tanesini seçersem diğerlerine haksızlık etmiş olurum. Hepsi gerçekten çok güzel. Çameli’nin mutfak kültüründe otlar ve doğadan toplanan ürünler çok önemli bir yer tutuyor. Biz et kültüründen biraz uzağız ama yeşillik kültürümüz çok zengin. Kanlıca mantarı dediğimiz çıntarı böreğinden çöreğine, kavurmasından yumurtalısına kadar birçok farklı şekilde değerlendiririz. Çameli’de yaşayıp da ormana çıkan hiçbir vatandaşımız bu mantarı bulduğunda aç kalmaz. Mısır unlu böreğimiz de çok güzel olur. Gök domates yoğurtlaması ve ekşilemelerimiz de mutfağımızın kendine özgü lezzetleri arasında” dedi.
Çameli mutfağında yufkanın yalnızca ekmek olarak değil, yemek ve tatlı yapımında da kullanıldığını, özellikle düğünlerde ikram edilen kuru yufka tatlısının geçmişteki ekonomik koşullarla şekillenen önemli bir gelenek olduğunu anlatan Arslan, şunları kaydetti:
“Yufka bizim mutfağımızda çok önemli bir yere sahip. Köylerde hemen her evin kış hazırlığında yufka bulunur. Yalnızca ekmek olarak tüketilmez; yemeğinden tatlısına kadar birçok alanda değerlendirilir.
Eskiden herkesin baklava yapabilecek, Antep fıstığı veya ceviz alabilecek imkânı yoktu. Ama bizim insanımız elindeki imkânlarla kendine özgü bir tatlı ortaya çıkarmış. Yufkayı kızartarak, şerbetleyerek ve üzerine özel baharatını ekleyerek bir tatlı hazırlamış. Bu tatlı özellikle düğünlerde ikram ettiğimiz geleneksel lezzetlerimizden biriydi.
Bugün herkes farklı tatlılara ulaşabiliyor. Ancak önemli olan, geçmişte insanların kendi imkânlarıyla nasıl bir mutfak kültürü oluşturduğunu görebilmek. Yufka tatlımız da bunun güzel örneklerinden biri. Bu yemeklerin arkasında emek, yaratıcılık ve bir yaşam hikâyesi var. Temiz ve hijyenik koşullarda, emek verilerek hazırlanan her yiyeceğin ayrı bir lezzeti olduğuna inanıyorum.”
